He lehkhabuah hian 'dik leh dik lo' ziak tlarin, chawke chu dik, awke chu dik lo tiin a dah hlawm tawp mai a. Hei tak hi chhui chian ngai niin, 'awke' tih hi a dik lo hlawm tawp em ni le ka ti a ni. Mizo ṭawngah hian 'chawke ni rui ang' tih te, 'chawkein lal a hlawh, savaten an chawm' tih te a awm a. Chawke tih a dikzia erawh sawi loh a lum a ni. Awke tih chu a hram dan mai alawm, a hming dik tak chu chawke a ni e te pawh an ti bawk a. Awke tih hi a dik lo tak tak em? Kan chhui ang.
Zoṭawng Dictionary, RK Ngurchhawna te unau buatsaih leh Mizo Ṭawng Dictionary, Remkunga ziahah hian 'awke' tia sawi ve tho a nih thu an sawi.
Vai len lai vel khan Lushai hills (Mizoram) aṭanga chawke/awke sample an lak, Calcutta-a an vawn ṭhat chu Zoological Survey of India (ZSI) dintu (founding Director) Nelson Annandale chuan zir chiangin, chawke/awke chungchang hi journal-ah a rawn chhuah ta a. Chutah chuan Lushai hills aṭanga lak a nih thu leh a hmingah pawh Lushai 'okhe' tih leh Mhar 'shokhe' tiin a lo record daih tawh a ni.
Heta ṭanga lang chiang ta chu, awke tih hi tun hnaia kan hman tak mai a ni lo va, kum za chuang liam taah pawh khan 'awke' tih hi an lo hmang ve ṭhin tho a lo ni. Chuvangin, awke leh chawke karah hian dik lo zawk a awm lo va, sawi tum thuhmun a ni a, a dik ve ve e tih hi a chiang ta hle a ni. A thuhrimah, Mizote hian nungcha, an hram dan aṭanga a hming kan vuah hi a awm nual rêng a, sawi dan hrang pawh a awm ṭhin. Awmze pakhat nei a nih avangin a sawi dan lo hrang hlek hi chu ngaih mawh em em turah ka ngai lo.
Entir nan:
Biakbairawk/Kiltheihrawk
Zêtzêt/zâwtzâwt
Thlalak hi ZSI archive-a mi a ni e. A fiah lo deuha chhiar a har maithei.

No comments:
Post a Comment