Sunday, July 12, 2026

CHAWKE VS AWKE

 


Mizo Upa Pawl (MUP) lehkhabu tih chhuaha 'Mizo ṭawng kan hman dik loh ṭhenkhatte' tihah khan han tuihnih duh ka nei ve khanglang a. Kan nu/pa te rual ni hlawm mah se, a hnial ang zawng ni lovin, thlirna tlang dang chhawp chhuah ve ṭhain ka hria.
He lehkhabuah hian 'dik leh dik lo' ziak tlarin, chawke chu dik, awke chu dik lo tiin a dah hlawm tawp mai a. Hei tak hi chhui chian ngai niin, 'awke' tih hi a dik lo hlawm tawp em ni le ka ti a ni. Mizo ṭawngah hian 'chawke ni rui ang' tih te, 'chawkein lal a hlawh, savaten an chawm' tih te a awm a. Chawke tih a dikzia erawh sawi loh a lum a ni. Awke tih chu a hram dan mai alawm, a hming dik tak chu chawke a ni e te pawh an ti bawk a. Awke tih hi a dik lo tak tak em? Kan chhui ang.
Zoṭawng Dictionary, RK Ngurchhawna te unau buatsaih leh Mizo Ṭawng Dictionary, Remkunga ziahah hian 'awke' tia sawi ve tho a nih thu an sawi.
Vai len lai vel khan Lushai hills (Mizoram) aṭanga chawke/awke sample an lak, Calcutta-a an vawn ṭhat chu Zoological Survey of India (ZSI) dintu (founding Director) Nelson Annandale chuan zir chiangin, chawke/awke chungchang hi journal-ah a rawn chhuah ta a. Chutah chuan Lushai hills aṭanga lak a nih thu leh a hmingah pawh Lushai 'okhe' tih leh Mhar 'shokhe' tiin a lo record daih tawh a ni.
Heta ṭanga lang chiang ta chu, awke tih hi tun hnaia kan hman tak mai a ni lo va, kum za chuang liam taah pawh khan 'awke' tih hi an lo hmang ve ṭhin tho a lo ni. Chuvangin, awke leh chawke karah hian dik lo zawk a awm lo va, sawi tum thuhmun a ni a, a dik ve ve e tih hi a chiang ta hle a ni. A thuhrimah, Mizote hian nungcha, an hram dan aṭanga a hming kan vuah hi a awm nual rêng a, sawi dan hrang pawh a awm ṭhin. Awmze pakhat nei a nih avangin a sawi dan lo hrang hlek hi chu ngaih mawh em em turah ka ngai lo.
Entir nan:
Biakbairawk/Kiltheihrawk
Zêtzêt/zâwtzâwt
Thlalak hi ZSI archive-a mi a ni e. A fiah lo deuha chhiar a har maithei.

No comments:

Post a Comment