(Buh vuakna/chilna/sawisakna hmun)
Ṭawng hi a ṭhanga a che ṭhin kan tih angin, thumal kan lam dan pawh hi a che ve reng ṭhin. HRUI/HRUIH lam dan pawh hi ziaka awm kan han zir chian deuh hiab, Bible ni lovah chuan HRUIH hi an lo hmang uar hle a, Awithangpa zai 1953-a tihchhuahah pawh HRUIH hi hman a ni tawh a, 'Pi pu len lai' (1978)-ah pawh HRUIH hi hman a ni tawh bawk.
Hetih lai hian, ṭawng lamah pawh hmun pawimawh tak chang reng, kan Bible-ah hian 1992 edition chin hma lamah khan HRUI hi an hmang ve thung a. CL edition (2011)-ah erawh HRUIH an hmang tawh thung.
Heta ṭanga lang chiang ta chu, ṭawng lama Sapho hnuhma a lan tawh loh hnu, mi thiam ṭha tak tak kan neih hnu, kum 1992-ah pawh buh chilna/sawisakna zawl sawi nan HRUI (lam hniam) hi an lo la hmang viau tihna a ni. Chutih lai vekin, HRUIH pawh hi hun rei tak aṭang khan an lo hmang tawh tho bawk.
Tunlai lehkhabu chhuak leh Bible pawh kan en chuan HRUI tih chu a awm ta meuh lo va, Remkunga dictionary te, C. Chhuanvawra dictionary te kan en chuan HRUIH tih a ni ta vek mai. (Remkunga erawh hi chuan HRUIH ZAWL tih a sawi laiin HRUI - hruih ti an awm bawk a ti tel thung)Hei hian thumal lam rik dan leh ziah danah pawh insiam danglam ṭhin a nihna a rawn tar lang chiang hle a ni.
Ṭawng reng reng hi kan ngaihthlak hnuah kan thiam chauh a (listening), ṭawng rik danin a zui a (speaking, chumi hnuah a chhiar rik dan niin (reading), a ziah danin a zui ṭhin (writing). Kan Mizo ṭawng pawh hi ṭawng thluk/lam rik danin awmzia a neihna ṭawng a ni (tonal language). Chuvangin, a ṭhang zel lo thei lo. HRUI/HRUIH chungchangah pawh hian HRUIH hi lam leh ziah dan hnuhnung zawk a nih a rinawm. Chumi lanna chiang tak chu 'nuai/nuaih' (lakh) tihah hian a ni. Keini chhan takngialah pawh 'nuai' tih bak kan hriat ngai loh kha 'nuaih' tia sawi an rawn awm ta ṭak ṭak mai. Tin, 'min lo pui teh' tiha 'pui' pawh hi 'puih' ti an awm ṭan bawk. 'Min lo puih teh' te an ti ta mai mai. H leh V hi chuan zakhua a rawi (rawih?) khawp mai. Uiawm/uihawm chungchangah pawh kan la inhnial laih laih a ni a. H hian a awmzia a tidanglam lo va, glottal stop a ni mai si a.
Chuvangin, HRUI/HRUIH chungchangah hian a dik/dik lo zawk a awm lo tih a chiang ta viau a. Tunah erawh HRUIH hi a dingchang ta zawk niin a lang a, HRUIH tia hmang hi a tam pawh an tam zawk hle tawh ang. Chuvangin, HRUIH tih hi buh vuak/chilna hmun sawi nan kan hman a dik viau tawh a ni. (Puan hruih chungchang erawh kan sawi tel lo ni teh se)
No comments:
Post a Comment